W Warszawskiej Wytwórni Energii sprzęt pomocniczy nie jest tylko zapleczem technologii, ale ważnym ogniwem całego procesu. Takie znaczenie mają m.in. dwie ładowarki teleskopowe Merlo P120.10HM, niezbędne przy obsłudze żużla powstającego po termicznym przekształcaniu odpadów. Zadania, jakie realizują, wymagają dużych osiągów, zwrotności, precyzji i odporności na wyjątkowo trudne warunki eksploatacji.
W WWE, podobnie jak w innych instalacjach tego typu, proces zagospodarowania odpadów komunalnych nie kończy się na samym spalaniu. Jednym z jego istotnych elementów jest obsługa żużla, czyli produktu ubocznego powstającego po termicznym przekształcaniu materiału dostarczonego do kotła. Właśnie w tej części zakładu ważną rolę pełnią dwie ładowarki teleskopowe Merlo P120.10HM, dostarczone w ramach kontraktu zrealizowanego przez generalnego wykonawcę.
Żużel powstający po spaleniu odpadów trafia najpierw do odżużlacza, gdzie zostaje schłodzony w wodzie. Następnie, już jako materiał wilgotny, ale nadal sypki, jest transportowany przenośnikami do magazynu pośredniego. Stamtąd jedna z ładowarek teleskopowych Merlo ma za zadanie wybierać materiał i podawać go do leja zasypowego instalacji waloryzacji. Nie jest to prosta operacja załadunkowa. Cała konstrukcja została bowiem posadowiona na poziomie hali – bez zagłębienia w posadzce, co sprawiło, że lej zasypowy znajduje się na dużej wysokości. Dodatkowym wyzwaniem jest niewielka ilość miejsca utrudniająca manewrowanie. W takich warunkach przewaga ładowarki teleskopowej nad klasyczną ładowarką przegubową jest oczywista: liczy się nie tylko pojemność łyżki, ale przede wszystkim wysięg, możliwość precyzyjnego podania materiału i sprawne operowanie w ograniczonej przestrzeni. Maszyna Merlo P120.10HM doskonale spełnia te wszystkie kryteria. W nomenklaturze producenta jest klasyfikowana jako podnośnik teleskopowy o wysokiej wydajności i zamyka tę gamę. Przy masie własnej 16,2 t zapewnia udźwig do 12 t i maksymalną wysokość podnoszenia 9,8 m. Źródłem napędu jest 4-cylindrowy silnik FPT o pojemności 4,5 l, osiągający moc 170 KM. Podobnie jak inne maszyny tego typu, oferuje trzy tryby pracy układu kierowniczego. Szczególnie przydatna jest możliwość skrętu kół obu osi w przeciwnym kierunku, co pozwala na istotne „zacieśnianie” zakrętów, a tym samym łatwiejsze poruszanie się w halach instalacji przy mniejszej liczbie manewrów.
W procesie waloryzacji żużel jest rozdzielany na frakcje granulometryczne, a z materiału wydzielane są metale żelazne i nieżelazne. Pracują tu przenośniki, separatory magnetyczne i wiroprądowe oraz stoły wibracyjne. Po przejściu przez linię zwaloryzowany żużel trafia na wyższy poziom hali magazynowania. Tam do pracy włącza się druga ładowarka teleskopowa Merlo P120.10HM, która odbiera materiał z dwóch tworzących się pryzm i przewozi go do odpowiednich boksów. To zadanie również wymaga precyzji, zwrotności i dużego wysięgu. W porównaniu do ładowarki przegubowej, maszyna Merlo łatwiej mieści się w tej części obiektu, a teleskopowy wysięgnik umożliwia swobodne sięgnięcie po materiał i wybranie go spod nisko umieszczonych przenośników. Ta zaleta jest też przydatna przy wyładunku żużla w boksach, ponieważ – dzięki dużej wysokości podnoszenia i zasięgowi – można lepiej zapełnić każde takie pomieszczenie i tym samym efektywniej wykorzystać dostępną przestrzeń. Operatorzy ładowarek Merlo zapewniają, że przy żadnej czynności nie brakuje im mocy. Cały czas wyraźnie czuć jej zapas, co pozwala na swobodne „składanie” ruchów, które przekłada się na krótsze cykle robocze.
Obie maszyny są eksploatowane dość intensywnie. Przy spalaniu ok. 900 t odpadów na dobę powstaje 200-225 t żużla. Całą tę ilość trzeba załadować na linię waloryzacji, a następnie przewieźć do boksów, gdzie materiał podlega sezonowaniu. Nie jest to więc sprzęt wykorzystywany okazjonalnie – obie jednostki stanowią istotny element codziennej logistyki zakładu. Ponadto, choć ich podstawowym obszarem pracy jest instalacja waloryzacji żużla, maszyny Merlo mogą być też kierowane do innych zadań, np. w tutejszej sortowni, jeśli wymaga tego bieżąca organizacja pracy. Jak podkreślają przedstawiciele zakładu, chodzi o racjonalne wykorzystanie sprzętu dostępnego na miejscu. Jedna z maszyn była już wykorzystywana z widłami paletowymi przy przenoszeniu dużych ładunków podczas prac magazynowych. Jako dodatkowe wyposażenie obu ładowarek przewidziano też m.in. chwytaki do bel, co wiąże się z technologią awaryjnego belowania odpadów w sytuacjach wymagających całkowitego opróżnienia bunkra spalarni.
Aby ładowarki teleskopowe dobrze sprawdzały się w takich zastosowaniach, zostały specjalnie przygotowane. Kluczowym elementem był dobór ogumienia. Żużel może zawierać ostre elementy, które w łatwy sposób mogą doprowadzić do przecięcia lub przebicia opony. Z tego względu zdecydowano się na ogumienie klasy L5. Ma ono wzmocnioną konstrukcję i wyższy bieżnik, dzięki czemu jest lepiej odporne na uszkodzenia mechaniczne. Równie ważne są zamontowane łyżki. Generalny wykonawca dostarczył osprzęt o mniejszej pojemności, aby łatwiej kontrolować ilość materiału trafiającego do leja zasypowego, zwracając jednocześnie uwagę na duży ciężar właściwy żużla, zazwyczaj wilgotnego. Z kolei operatorzy wskazują, że zakupione maszyny Merlo bez problemu poradzą sobie z większymi łyżkami. Materiał, z którym pracują, jest już wstępnie oczyszczony z dużych elementów metalowych, a precyzyjne sterowanie maszyn pozwala na dokładne dozowanie żużla. W ten sposób ładowarki mogłyby funkcjonować z jeszcze większą wydajnością. Ostateczny dobór osprzętu zależy jednak od przebiegu prowadzonych prób, ale nawet naprzemienne wykorzystywanie obu rodzajów łyżek nie będzie problemem, ponieważ zmiana narzędzi roboczych odbywa się bardzo szybko i nie wymaga wychodzenia operatora z kabiny.
Jeśli chodzi o zakup ładowarek Merlo, generalny wykonawca skorzystał z oferty spółki Toolmex Truck. Firma z Szydłowca jest również odpowiedzialna za obsługę posprzedażową obu maszyn.
Karol Wójtowicz
