Zakład Zagospodarowania Odpadów Olszowa Sp. z o.o. z sukcesem przeprowadził rozbudowę i modernizację kompostowni. Kluczowym elementem tej inwestycji był zakup trzech maszyn marki Komptech. Urządzenia dostarczyła firma BAX Baumaschinen Sp. z o.o., czyli jedyny autoryzowany przedstawiciel austriackiego producenta w Polsce.
Projekt pn. „Wdrożenie nowych procesów przetwarzania i odzysku selektywnie zebranych biodegradowalnych odpadów komunalnych w ZZO Olszowa” został zrealizowany w ramach programu FEnIKS 2021-2027 (FENX.01.01) oraz przy wykorzystaniu środków własnych. Jego celem było m.in. ograniczenie składowania ww. materiałów do poziomu poniżej 5%, a jednocześnie zwiększenie masy wytwarzanego asortymentu, który można wprowadzić na rynek do poziomu przekraczającego 70%. Oczywiście wiąże się to z koniecznością wzrostu wydajności zakładu oraz zapewnieniem wysokiej, stabilnej jakości otrzymywanych produktów. Aby to osiągnąć, niezbędny był odpowiedni sprzęt. Dlatego w 2025 r. do kompostowni ZZO Olszowa trafiły trzy maszyny Komptech: przerzucarka Topturn X5000, przesiewacz gwiaździsty Multistar S3 i jednowałowy rozdrabniacz wolnoobrotowy Terminator 5000 S. Ich wybór został dokonany na drodze przetargu, w którym poza wymaganiami technicznymi istotną rolę odgrywała nie tylko cena, ale również stosunkowo krótki termin dostawy. Takie kryterium wynikało z konieczności jak najszybszego wdrożenia nowej technologii, ponieważ do lipca 2025 r. zakład mógł przetwarzać rocznie 8 tys. ton odpadów biodegradowalnych, natomiast obecnie jest to już 12 tys. ton. Ich ilość z roku na rok mocno rośnie, dlatego celem spółki jest uzyskanie w krótkiej perspektywie pozwolenia zintegrowanego na przyjmowanie 20 tys. ton frakcji „bio”.
Zakład ZZO Olszowa dużo wcześniej zetknął się z marką Komptech, bowiem od 2014 r. z powodzeniem użytkuje przesiewacz bębnowy Maxx. Mimo upływu lat i dość intensywnej eksploatacji maszyna ta wciąż jest w pełni sprawna, nadal stanowiąc ważny element funkcjonowania instalacji. Co istotne, przez ten czas nie wymagała żadnego remontu – ze względu na zużycie wymieniono tylko szczotkę walcową oczyszczającą bęben. Wysoka trwałość urządzenia to zasługa m.in. prostego, mechanicznego układu napędowego z niewielkim 4-cylindrowym silnikiem Perkins o mocy 54 kW (74 KM). Model ten ma bęben o średnicy 1,8 m i długości 4,5 m, zapewnia maksymalną wydajność sięgającą 120 m3/h. W zakładzie ZZO Olszowa jest wykorzystywany z czterema sitami, o wielkości oczek 20, 40, 60 i 80 mm. Tak jak inne maszyny tego typu, najlepiej sprawdza się w pracy z mniej wilgotnymi odpadami. Do materiału o większej wilgotności zakład stosuje obecnie przesiewacz gwiaździsty. Maszyna Multistar S3 ma dwa pokłady, dzięki czemu możliwe jest rozdzielenie wsadu aż na trzy frakcje. Ta najdrobniejsza idealnie nadaje się do poprawy jakości gleby np. w przydomowych ogródkach, dlatego spółka będzie starała się o kolejny certyfikat, aby sprzedawać wytwarzane produkty nie tylko rolnikom, ale również klientom indywidualnym. Oba pokłady składają się kilkuset specjalnych gwiazd zamontowanych na równoległych wałach. Są one umieszczone blisko siebie, ale w taki sposób, że między końcami gwiazd a rdzeniami sąsiednich wałów tworzą się przestrzenie, przez które przechodzi frakcja podsitowa. Choć odległość między wałami jest stała, można łatwo regulować uziarnienie materiału wyjściowego. Odbywa się to bezstopniowo, poprzez zmianę prędkości obrotowej gwiazd. Elementy te są wykonane z gumy dzięki czemu charakteryzują się odpowiednią elastycznością, niezwykle ważną w przypadku natrafienia na materiał zakłóceniowy, np. w postaci kamienia. W ten sposób nie dochodzi do wyłamywania ramion gwiazd i maszyna cały czas może pracować z jednakową wydajnością. Konrad Kozłowski, koordynator ds. kompostowni w ZZO Olszowa zwraca uwagę, że mimo przesiewania wilgotnego materiału, nie ma problemu z zaklejaniem pokładów. To zasługa systemu Cleanstar, który tworzą stalowe nakładki montowane na ramionach gwiazd, przy czym na jednej gwieździe znajduje się tylko jeden taki element. Wystaje on poza obrys gwiazdy i sięga do rdzeni sąsiednich wałów, dzięki czemu, jeśli przykleją się do nich jakieś cząstki przesiewanego materiału, są one natychmiast usuwane. Egzemplarz dostarczony do zakładu w Olszowej jest wyposażony w opcjonalne separatory powietrzne, które służą do eliminacji lekkich zanieczyszczeń, głównie w postaci skrawków folii. Jedno takie urządzenie oczyszcza frakcję nadsitową (najgrubszą), a drugie pośrednią.
Przetwarzanie odpadów biodegradowalnych oczywiście rozpoczyna się od rozdrabniacza. Jeszcze do niedawna wykorzystywano w tym celu maszynę konkurencyjnej marki, która była przeznaczona głównie do pracy z odpadami gabarytowymi. Rozdrabniacz Terminator 5000 S jest przypisany głównie do kompostowni i pozwala na otrzymywanie frakcji wyjściowej o mniejszym uziarnieniu, co ułatwia i przyspiesza dalsze procesy. Model ten ma silnik CAT o mocy 340 kW (460 KM) i obustronny hydrauliczny napęd wału (wersja „S”) z przekładniami planetarnymi. Rotor o długości 3000 mm i średnicy 1050 mm jest wyposażony w 23 noże typu XXF. Obraca się on z prędkością 0-32 obr./min regulowaną bezstopniowo. Przy większej ilości trudnego materiału lub w przypadku dostania się do komory elementu zakłóceniowego, automatycznie załącza się rewers. Może być on również wymuszony, np. w ustalonych odstępach czasu. Funkcja ta polepsza wydajność i płynność pracy, a także chroni przed uszkodzeniem newralgicznych elementów. Istotnych zalet rozdrabniacza Komptech jest jednak o wiele więcej. – Terminator ma dużo praktycznych rozwiązań, które nie są od razu widoczne, ale już po krótkim czasie użytkowania maszyny łatwo dostrzec ich znaczenie. Są to np. możliwość wymiany pojedynczych przeciwnoży, wygodny dostęp do komory roboczej, sterowane hydraulicznie nadstawki kosza zasypowego czy w końcu umieszczenie wylotu spalin w takiej strefie, gdzie operator nie musi zazwyczaj podchodzić – tłumaczy Konrad Kozłowski.
Rozdrobniony materiał jest usypywany w pryzmy. Jak zapewnia koordynator ds. kompostowni, przerzucarka Topturn X5000 nie tylko odpowiednio je napowietrza, ale również powoduje dodatkowe rozdrobnienie zgromadzonej frakcji. Duży rotor o średnicy 1200 mm i długości 4160 mm obraca się z prędkością do 195 obr./min, a jego wysokość jest regulowana w zakresie 380 mm. Odbywa się to poprzez podnoszenie całego korpusu maszyny – za pomocą czterech siłowników hydraulicznych. Funkcja ta pozwala na bezpieczny dojazd po nierównym podłożu do miejsca pracy, wyjechanie z pryzmy, gdy dojdzie do ugrzęźnięcia maszyny na nieutwardzonym terenie czy w końcu wstępne przerzucenie kompostu na większej wysokości. Z tyłu bębna znajduje się listwa zgarniająca, która skutecznie odrywa przywarty do podłoża materiał, zapobiegają jego zagniwaniu. Maszyna ta jest napędzana 6-cylindrowym silnikiem CAT o pojemności 9,3 l, zapewniającym moc 280 kW (375 KM). Topturn X5000 umożliwia tworzenie pryzm o wysokości 2,2 m oraz szerokości 5 m. Konrad Kozłowski czasami osobiście zasiada za sterami przerzucarki, dzięki czemu mógł jeszcze lepiej poznać zakupiony sprzęt: – Oprócz zdzieraka czy regulacji wysokości bębna warto podkreślić duże, masywne lemiesze. Choć ich podstawową funkcją jest odgarnianie materiału sprzed gąsienic, tak aby nie był on przygniatany, a układ jezdny miał lepszą trakcję, to są one na tyle silne, że często ułatwiają poruszanie się w pryzmie, np. gdy trzeba z niej wyjechać. Inną mocną stroną przerzucarki Topturn jest kabina. Znajduje się ona na środku i ma duże przeszklenia, co w połączeniu z kamerami 360° zapewnia doskonały widok na oba lemiesze, pryzmę i całe otoczenie.
Maszyny Komptech zakupione przez ZZO Olszowa tworzą spójny, wzajemnie uzupełniający się system. Ich zastosowanie diametralnie zmieniło sposób funkcjonowania zakładu – od etapu przygotowania materiału, przez przerzucanie i napowietrzanie pryzm kompostowych, aż po precyzyjne przesiewanie i konfekcjonowanie frakcji. W ten sposób możliwe było skuteczne ograniczenie ilości zanieczyszczeń w wytwarzanych produktach i tym samym poprawa ich jakości.
Pozytywne opinie dotyczą nie tylko maszyn Komptech, ale również współpracy z ich dostawcą, o czym zapewnia Sławomir Kraus, Prezes Zarządu ZZO Olszowa. – Jesteśmy zadowoleni z usług, jakie świadczy firma BAX. Wszystkie maszyny zostały dostarczone w terminie i cały czas możemy liczyć na fachowe wsparcie posprzedażowe. Cieszy nas, że pochodzą od jednego dystrybutora, ponieważ ułatwia to obsługę sprzętu czy zarządzanie częściami zamiennymi. Co istotne, te ostatnie są w przypadku BAX-a łatwo i szybko dostępne. Kiedyś zamówiliśmy jakąś część o godzinie 15, a otrzymaliśmy ją już następnego dnia o 8 rano. Firma BAX Baumaschinen od wielu lat dostarcza różne maszyny dla branży komunalnej, dlatego doskonale zna jej realia i potrafi sprostać stawianym przez nią wymaganiom. To przekłada się na opinię solidnego i wiarygodnego partnera, nastawionego na budowanie długofalowych relacji.
Karol Wójtowicz
